Hồng NhânMột hiện tượng được gọi là "vòm nhiệt" chứa không khí ấm từ Bắc Phi bị mắc kẹt dưới một hệ thống áp cao trên khắp Tây Âu chính là nguyên nhân gây ra kiểu thời tiết nắng nóng vốn thường không xuất hiện cho đến giữa mùa hè ở châu Âu. Đầu tuần này, các nước như Anh, Ireland và Pháp đều ghi nhận nắng nóng kỷ lục và tình trạng này có thể mở rộng, kéo dài trong vài ngày tới.
Trung bình Trái Đất đang nóng hơn khoảng 1,4°C so với thời kỳ tiền công nghiệp (được định nghĩa là giai đoạn 1850-1900). Trong khi đó, châu Âu đang nóng hơn khoảng 2,4°C so với thời kỳ tiền công nghiệp.
"Hầu như toàn bộ lượng nhiệt này đều do hiệu ứng nhà kính nhân tạo từ khí thải nhiên liệu hóa thạch gây ra, với sự phân bổ thực tế của lượng nhiệt dư thừa này được quyết định bởi một vài yếu tố”, Tiến sĩ Ben Clarke, nhà nghiên cứu về thời tiết cực đoan và biến đổi khí hậu tại Đại học Hoàng gia London, phát biểu với AFP.
Theo Cơ quan Nghiên cứu Biến đổi Khí hậu của Liên minh châu Âu (Copernicus), những thay đổi trong hoàn lưu khí quyển đã dẫn đến các đợt nắng nóng xuất hiện thường xuyên hơn và với cường độ dữ dội hơn trong mùa hè ở châu Âu.
Giám đốc Copernicus, ông Carlo Buontempo, cho biết các hệ thống áp cao vốn mang lại thời tiết ổn định và nhiệt độ cao hơn đã trở nên phổ biến hơn ở châu Âu.
"Nếu bạn nhìn lại 20, 30 năm qua, đã có một sự áp đảo, đặc biệt là vào mùa hè, của các kiểu điều kiện nghịch lốc khiến cho các đợt nắng nóng cực đoan có nhiều khả năng xảy ra hơn", Tiến sĩ Buontempo chia sẻ.
Một lý do chính yếu khác nằm ở yếu tố địa lý. "Châu Âu được kết nối với Bắc Cực, nơi đang nóng lên nhanh hơn nhiều so với phần còn lại của hành tinh", Tiến sĩ Clarke cho biết.
Theo Copernicus, vùng Bắc Cực đang nóng hơn 3,2°C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Tuyết và băng sáng màu phản xạ phần lớn nhiệt lượng của mặt trời trở lại không gian, nhưng khi chúng tan chảy, chúng sẽ để lộ ra các bề mặt tối hơn, hấp thụ nhiệt nhiều hơn như đất liền và đại dương.
"Vì vậy, khi băng biển tan chảy, nó dẫn đến sự hấp thụ nhiệt lớn hơn, từ đó làm ấm nước hơn nữa và làm tan chảy nhiều băng hơn", Tiến sĩ Clarke phân tích.
Tốc độ thay đổi nhiệt độ cũng có sự khác nhau trên khắp châu Âu.
Theo Copernicus, Đông Âu, Đông Nam Âu và các khu vực thuộc Trung Âu (bao gồm cả dãy Alps) đã nóng lên từ 0,5°C đến 1°C mỗi thập niên trong vòng 30 năm qua.
Trong khi đó, Tây Âu, Tây Nam Âu, cùng các vùng cận Bắc Cực của Phần Lan, Na Uy và Thụy Điển nóng lên từ 0,2°C đến 0,5°C mỗi thập niên.
Svalbard, một quần đảo thuộc Bắc Cực của Na Uy, nơi sinh sống của gấu Bắc Cực, đã ghi nhận mức độ nóng lên từ 1,5°C đến 2°C mỗi thập niên. Là một trong những nơi nóng lên nhanh nhất trên Trái Đất, Svalbard từng ghi nhận nhiệt độ mùa hè cao kỷ lục từ năm 2022 đến năm 2024. Vào năm 2025, quần đảo này đã trải qua mùa hè nóng thứ tư trong lịch sử khí tượng.
